SQ4R

Από CoSyLLab Wiki
Αναθεώρηση ως προς 20:10, 24 Ιουλίου 2018 από τον Nektarios (Συζήτηση | συνεισφορές)
(διαφορά) ← Παλαιότερη αναθεώρηση | Τελευταία αναθεώρηση (διαφορά) | Νεότερη αναθεώρηση → (διαφορά)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Εισαγωγή - Σκοπός

Η ενίσχυση των κινήτρων των εκπαιδευόμενων για μελέτη βιβλίων αποτελεί βασικό στόχο της εκπαίδευτικής διαδικασίας. Η δημιουργία κατάλληλων συνθηκών κάτω από τις οποίες οι εκπαιδευόμενοι κινητοποιούνται να διαβάσουν, συχνά απαιτεί ιδιαίτερη προσπάθεια. H στρατηγική SQ4R μπορεί να ενθαρρύνει τους εκπαιδευόμενους προς αυτή την κατεύθυνση ενισχύοντας τα κίνητρά τους για ουσιαστική μελέτη και κατανόηση κειμένων. Η SQ4R αποτελεί επέκταση της στρατηγικής SQ3R (διερεύνηση, ερωτήσεις, ανάγνωση, περίληψη και ανασκόπηση), που εισήγαγε το 1970 ο φιλόσοφος Francis Robinson, ως ένα τρόπο για να επεξεργάζονται οι εκπαιδευόμενοι το υλικό των κειμένων πιο ενεργά. Η ενίσχυση των κινήτρων ανάγνωσης Οι P.D. Forsyth & Forsyth [1] το 1993 πρότειναν τη στρατηγική SQ4R συμπεριλαμβάνοντας μια αυτο-αναφορική συνιστώσα που παραπέμπει στην προσθήκη ενός ακόμα R που αντιστοιχεί στη φάση της Καταγραφής (Record).

Η SQ4R προσφέρει έναν ταχύτερο και εξυπνότερο τρόπο μελέτης, ο οποίος προσπαθεί να διασφαλίσει ότι η μελέτη δε θα αφορά σε μια επιφανειακή ανάγνωση του κειμένου αλλά στην αφομοίωσή του [2][3][4]. Το ακρωνύμιο SQ4R αντιστοιχεί στις 6 φάσεις της στρατηγικής: Survey (Διερεύνηση), Question (Ερωτήσεις), Read (Ανάγνωση), Recite (Περίληψη), Record (Καταγραφή), Review (Ανασκόπηση).

Reading furnishes the mind only with materials of knowledge; it is thinking that makes what we read ours.
caption
John Locke English empiricist philosopher (1632 - 1704)

Ορισμός

Η SQ4R είναι μια ευέλικτη στρατηγική διδασκαλίας έξι βημάτων για τη μελέτη βιβλίων και κειμένων, η οποία μπορεί να βελτιώσει την ικανότητα του εκπαιδευόμενου να συγκεντρώνει την προσοχή του κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης, ώστε να κατανοεί και να συγκρατεί τη νέα γνώση[5]. Επιπλέον, εμπλέκει ενεργά τους αναγνώστες στη διάρκεια κάθε φάσης της διαδικασίας μελέτης[6].

Περιγραφή Στρατηγικής

sq4r cmap.jpg


Survey (Διερεύνηση)

Το πρώτο βήμα της στρατηγικής αφορά στη διερεύνηση του κεφαλαίου ως μια διαδικασία προετοιμασίας για τη μελέτη που θα ακολουθήσει και προσανατολισμού στο υλικό. Διερευνώντας το κεφάλαιο, ρίχνοντας δηλαδή μια γρήγορη ματιά, αποκτάται μια γενική εικόνα του κάθε κεφαλαίου, η οποία θέτει τη βάση για την καλύτερη κατανόηση του υλικού και θα βοηθήσει στην απομνημόνευση λεπτομερειών που σχετίζονται με το πλαίσιο των κεντρικών ιδεών[7]. Το βήμα της διερεύνησης ακολουθείται τόσο κατά την πρώτη επαφή με ένα καινούργιο βιβλίο, όσο και κατά την πρώτη επαφή με το εκάστοτε κεφάλαιο του βιβλίου[8].

Ξεκινώντας, λοιπόν, τη μελέτη ο εκπαιδευόμενος καλείται:

  • να διαβάσει το εισαγωγικό υλικό. Αυτό περιλαμβάνει τους τίτλους, επικεφαλίδες και υπότιτλους. Με βάση αυτά θα διερωτηθεί τι μπορεί να περιλαμβάνει το κάθε κεφάλαιο και θα κάνει υποθέσεις.
  • να αναζητήσει λέξεις με μεγαλύτερη γραμματοσειρά, έντονα γράμματα, πλάγια ή χρωματιστά. Με τον τρόπο αυτό θα αποκτήσει ένα περίγραμμα της γενικότερης δομής του κεφαλαίου[9].
  • να κοιτάξει τα διάφορα οπτικά βοηθήματα, όπως εικόνες, φωτογραφίες, διαγράμματα, χάρτες και γραφήματα και να διαβάσει τις λεζάντες. Ο εκπαιδευόμενος μπορεί να μην έχει επίγνωση του πώς αυτά σχετίζονται, αλλά προετοιμάζει το μυαλό του, ώστε να κατανοήσει καλύτερα τις σχετικές πληροφορίες όταν τις ξανασυναντήσει σε λεκτική μορφή[10].
  • να προσέξει τυχόν όρους, ορισμούς και λεξιλόγιο που μπορεί να είναι κομβικής σημασίας στο περιεχόμενο του κεφαλαίου και θα τον βοηθήσουν να σχηματίσει έναν εννοιολογικό νοητικό χάρτη στον οποίο θα συνδεθούν αργότερα οι επιμέρους λεπτομέρειες.
  • να διαβάσει την εισαγωγή του κεφαλαίου, τις περιλήψεις και τους στόχους. Οι κύριες ιδέες και η σχέση μεταξύ τους παρουσιάζονται συνήθως εδώ[11]. Συγκεκριμένα, ο πρόλογος και η εισαγωγή ενός βιβλίου μπορούν να «αποκαλύψουν» τα κύρια θέματά του, αλλά και τη συγκεκριμένη προσέγγιση με την οποία τα αντιμετωπίζει ο συγγραφέας, καθώς επίσης και την οργανωτική δομή[8].
  • να εντοπίσει κάποιες κεντρικές ιδέες και έννοιες με τις οποίες θα ασχοληθεί το κεφάλαιο[12].
  • να διαβάσει τυχόν διερευνητικές ερωτήσεις στην αρχή ή στο τέλος του κεφαλαίου και να αναζητήσει απαντήσεις με βάση την προϋπάρχουσα γνώση, αλλά και να διερωτηθεί τι περιμένει να μάθει από το κεφάλαιο αυτό.
  • να «σαρώσει» με το βλέμμα του κάθε σελίδα, χωρίς ωστόσο να διαβάσει άλλες προτάσεις του κεφαλαίου εκτός από όσες προαναφέρθηκαν. Ο χρόνος που θα αφιερώσει σε κάθε σελίδα δεν πρέπει να ξεπερνά τα 30 δευτερόλεπτα[13].

Το στάδιο αυτό της διερεύνησης του κεφαλαίου στοχεύει:

  • να δώσει μια γενική εικόνα των κεντρικών ιδεών
  • να δημιουργήσει ένα πλαίσιο στο οποίο θα ενταχθούν στην πορεία οι διάφορες λεπτομέρειες
  • να καθορίσει ένα στόχο για τη μελέτη του υλικού
  • να υποβοηθήσει τη συγκέντρωση και την εστίαση της προσοχής[5].


Question (Ερωτήσεις)

Το στάδιο των ερωτήσεων ξεκινά με αφετηρία τη διερεύνηση που έχει προηγηθεί και βοηθά τον εκπαιδευόμενο να αποφασίσει τι πρέπει να μάθει. Οι ερωτήσεις κινητοποιούν την περιέργεια με αποτέλεσμα η μελέτη να γίνεται πιο ενεργή, η συγκέντρωση του εκπαιδευόμενου να εστιάζεται καλύτερα και η κατανόηση και η μνήμη να ενισχύονται[7]. Ο εκπαιδευόμενος μπορεί να δημιουργεί ερωτήσεις πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το διάβασμα του υλικού.

Ο εκπαιδευόμενος θα πρέπει:

  • Αρχικά να ανατρέξει στις επικεφαλίδες και τους υπότιτλους του κεφαλαίου (ή στη θεματική περίοδο κάθε παραγράφου) και να τα μετατρέψει σε ερωτήσεις. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν λέξεις όπως «Τι;» «Πότε;» «Γιατί;» «Πώς;» «Ποιος;» «Πού;», κ.ά.
  • Να διαβάσει τυχόν ερωτήσεις που περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο.
  • Να κοιτάξει εργασίες και ερωτήσεις που μπορεί να έχουν δοθεί από τον εκπαιδευτικό.
  • Να εντοπίσει τα βασικά στοιχεία που θέλει να επισημάνει ο συγγραφέας[14].
  • Να μαντέψει ποιες μπορεί να είναι οι απαντήσεις των ερωτήσεων αυτών. Μπορεί να προσπαθήσει να βρει απαντήσεις στηριζόμενος στις προϋπάρχουσες γνώσεις του γύρω από το θέμα[15][16].
  • Να αναγνωρίσει τι δεν ξέρει[17].
  • Να κοιτάξει σημειώσεις που ίσως έχει κρατήσει από το μάθημα.

Η δημιουργία ερωτήσεων από τον ίδιο τον εκπαιδευόμενο είναι απαραίτητη ακόμα και αν ο εκπαιδευτής έχει δώσει κατευθυντήριες ή επαναληπτικές ερωτήσεις για να διευκολύνει τη μελέτη. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται εσωτερίκευση και αύξηση της κατανόησης του περιεχομένου του κεφαλαίου[10]. Οι ερωτήσεις[18][11] :

  • Υποβοηθούν τη συγκράτηση στη μνήμη μέσω της ενεργού συμμετοχής.
  • Κινητοποιούν την περιέργεια του αναγνώστη.
  • Αυξάνουν την προσωπική σχέση του εκπαιδευόμενου με το υλικό.
  • Προκαλούν ανησυχία μέχρι να βρεθεί απάντηση.
  • Αποτελούν ένα κριτήριο με το οποίο ο εκπαιδευόμενος δύναται να ελέγχει τη συνάφεια και τη σημασία των επιμέρους λεπτομερειών που θα συναντά κατά την ανάγνωση.
  • Βοηθούν τον εκπαιδευόμενο να εστιάσει την προσοχή του στις κεντρικές ιδέες γύρω από τις οποίες δομείται κάθε ενότητα.

Τα είδη των ερωτήσεων που μπορεί να σχηματίσει ο εκπαιδευόμενος ποικίλλουν ανάλογα με το είδος των πληροφοριών που θα κληθεί να διαβάσει. Τέτοια είδη είναι: ορισμοί, διαδικασίες, ονόματα, ημερομηνίες, τόποι, γενικές ιδέες, συγκεκριμένες λεπτομέρειες, τύπους, κανόνες, εφαρμογές, παραδείγματα, αίτια και αποτελέσματα, προβλήματα και λύσεις, θεωρίες, λόγοι γιατί, γενικές τάσεις, αλληλουχίες, κ.ά.[11]

Ο εκπαιδευόμενος μπορεί να χρησιμοποιήσει την ταξινομία του Bloom για τη δημιουργία ερωτήσεων και την προσπάθεια απάντησής τους[19][20][21].


Κατηγορία Περιγραφή Ρήματα
Γνώση Ανάκληση δεδομένων/πληροφοριών
Ορίζω, περιγράφω, απαριθμώ, αναγνωρίζω, δημιουργώ λίστα, ονομάζω, ανακαλώ, καταγράφω, συνεννοούμαι, επαναλαμβάνω, υπογραμμίζω, επιλέγω, γράφω
Κατανόηση Κατανόηση σημασίας, ερμηνεία προβλημάτων, δήλωση προβλήματος με διαφορετικές λέξεις, ερμηνεύει/εξηγεί φαινόμενα, κατατάσσει σε κατηγορίες Ερμηνεύω, επιλέγω, δίνω παραδείγματα, εξηγώ, εξασκώ, καταδεικνύω τη χρήση, συζητώ, περιγράφω, καθορίζω, ταυτοποιώ, εντοπίζω σχέσεις, αναφέρω, ανταποκρίνομαι, ανακατατάσσω, επαναδιατυπώνω, αναγνωρίζω, μεταφράζω, εξομοιώνω, δείχνω.
Εφαρμογή

Χρήση έννοιας/γενίκευσης σε νέες καταστάσεις, εφαρμογή γνώσης σε νέο πλαίσιο

Εφαρμόζω, ενεργώ, επιδεικνύω, απασχολώ, δραματοποιώ, γενικεύω, απεικονίζω, χειρίζομαι, χειρίζομαι στην πράξη, συνεννοούμαι, επιλύω, λύνω ασκήσεις, προγραμματίζω, επιλέγω, χρησιμοποιώ, αξιοποιώ
Ανάλυση Διάκριση σε συστατικά μέρη και κατανόηση της οργανωτικής τους δομής, σύγκριση, αντιπαραβολή και ανάλυση σε επιμέρους συστατικά προβλήματος

Αναλύω, εκτιμώ, υπολογίζω, συζητώ, συγκρίνω, συσχετίζω, ταξινομώ, ρωτώ, συμπεραίνω, καθορίζω, σχεδιάζω διάγραμμα, αντιδιαστέλλω, αξιολογώ, εξετάζω, πειραματίζομαι, ταυτοποιώ, επιθεωρώ, προβλέπω, επιλύω, ελέγχω, προβαίνω σε διάγνωση, διακρίνω καταστάσεις / προθέσεις/ επιπτώσεις,

Σύνθεση

Κατασκευή νέας δομής από διαφορετικά στοιχεία, σχεδιασμός, ανάπτυξη, οργάνωση επιμέρους στοιχείων για λύση προβλήματος Τακτοποιώ, συγκεντρώνω, συλλέγω, συνθέτω, κατασκευάζω, δημιουργώ, σχεδιάζω, αναπτύσσω, τροποποιώ, οργανώνω, προετοιμάζω, παράγω, προτείνω, προβλέπω, επινοώ, συστηματοποιώ, ανακατασκευάζω

Αξιολόγηση

Διατύπωση αξιολογικών κρίσεων, επιχειρηματολογία υπέρ/κατά μιας πρότασης Αξιολογώ, αποτιμώ, συμπεραίνω, αποφασίζω, επιλέγω, συγκρίνω, κρίνω, υπερασπίζομαι, εκτιμώ, αποφαίνομαι, ιεραρχώ, αναθεωρώ, βαθμολογώ, επικυρώνω, εκτιμώ, ελέγχω


Read (Ανάγνωση)

Η φάση της ανάγνωσης προσφέρεται για την ανάγνωση του υλικού. Κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης ο εκπαιδευόμενος πρέπει α) να βρει τις βασικές ιδέες που υπάρχουν σε κάθε κεφάλαιο ή ενότητα, β) να εντοπίζει τις σημαντικές λεπτομέρειες οι οποίες υποστηρίζουν τις βασικές ιδέες[22]. Επίσης, πρέπει να έχει υπόψη του τι ψάχνει, καθώς είναι δεσμευμένος να βρει τις απαντήσεις στις ερωτήσεις τις οποίες είχε θέσει στην προηγούμενη φάση.
Για την επίτευξη αυτής της φάσης ο εκπαιδευόμενος πρέπει[23]:

  • Να παρατηρεί κυρίως τους τίτλους και τους υπότιτλους κάθε κεφαλαίου, τα οποία προσδίδουν τη βασική έννοια κάθε κεφαλαίου.
  • Να ελαττώνει ταχύτητα στην ανάγνωσή του κατά τη διάρκεια των δύσκολων σημείων και να ξαναδιαβάζει τα σημεία που δεν είναι ευδιάκριτο το νόημα τους[15].
  • Να μελετάει τις γραφικές αναπαραστάσεις, τις εικόνες και τα διαγράμματα. Αυτά χρησιμοποιούνται για να δίδεται έμφαση στα κύρια σημεία του κειμένου.
  • Να δίνει έμφαση στα σημεία (λέξεις ή φράσεις) τα οποία είναι σε έντονη, πλάγια ή υπογραμμισμένη μορφή[24].
  • Να απαντάει στο τέλος κάθε ενότητας τις ερωτήσεις που έχει αρχικά θέσει.
  • Να διαβάζει μια ενότητα κάθε φορά και έπειτα να περνάει στη φάση της περίληψη της.

Προσοχή!
Ο εκπαιδευόμενος κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης, ενώ αναζητάει τις απαντήσεις για τις ερωτήσεις που έχει θέσει, δεν πρέπει να χάνει άλλες σημαντικές πληροφορίες του κειμένου[8].


Recite (Περίληψη)

Μετά την ανάγνωση της κάθε ενότητας ακολουθεί η φάση της περίληψης της. Δηλαδή, γίνεται προσπάθεια εκ μέρους του εκπαιδευομένου να ανακαλέσει τα κύρια σημεία και να τα διηγηθεί με δικά του λόγια[25]. Η φάση της περίληψης είναι πολύ σημαντική γιατί είναι κρίσιμη για τη διατήρηση του περιεχομένου. Μετά την περίληψη, γίνεται ένας έλεγχος στο κείμενο για διορθώσεις ή ξεχασμένα σημεία[25]. Με τη φάση αυτή ο εκπαιδευόμενος μπορεί να δει πόσες πληροφορίες έχει αφομοιώσει και αν κάποιο σημείο δεν είναι αρκετά κατανοητό να ξανα-αναγνωστεί.

Κατά τη φάση της περίληψης ο εκπαιδευόμενος πρέπει[23]:

  • Να κάνει ερωτήσεις στον εαυτό του γι' αυτό που μόλις διάβασε
  • Να υπογραμμίζει τα σημαντικά σημεία[15].
  • Να κρατάει σημειώσεις από το κείμενο αλλά να τα γράφει με δικά του λόγια.
  • Να αναφέρει βασικούς όρους και έννοιες
  • Να εξηγεί την πλοκή του κειμένου σε άλλα άτομα, καθιστώντας την έτσι ακόμα πιο κατανοητή στον εαυτό του[26].

Ο εκπαιδευόμενος μπορεί να συσχετίσει το υλικό με κάτι το οποίο γνωρίζει καλά (ένα γεγονός, κάποιο διάσημο), αυξάνοντας έτσι τις πιθανότητες να το κατανοήσει και να το απομνημονεύσει καλύτερα.


Record (Καταγραφή)

Στη συνέχεια, ακολουθεί η φάση της καταγραφής, στην οποία γίνεται η καταγραφή μόνο των σημαντικών πληροφοριών ενός περιεχομένου. Η φάση αυτή έχει ως στόχο τη συμπύκνωση του υλικού για σκοπούς αναθεώρησης. Μερικές από τις πιο διαδεδομένες μεθόδους είναι η υπογράμμιση ή/και σημείωση των κειμένων, η καταγραφή σημειώσεων ή ο συνδυασμός και των δυο[8]. Η φάση της καταγραφής είναι σημαντικό να σημειωθεί πως θα πρέπει να πραγματοποιείται αφού πρώτα έχει διαβαστεί και μελετηθεί το υλικό ).

Τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσει ο εκπαιδευόμενος είναι[27]:

  • Να μειώσει τις πληροφορίες
  • Να ξαναδιαβάσει το περιεχόμενο για να εντοπίσει και να αποδείξει τις απόψεις του.
  • Να σημειώσει τους βασικούς όρους και τις ιδέες σε μορφή διάθρωσης ή χρησιμοποιώντας το Σύστημα Cornell.
  • Να ελέγξει τον εαυτό του απαντώντας σε ερωτήσεις.

Επιπλέον, μερικές παραπάνω οδηγίες κατά την καταγραφή των βασικών ιδεών είναι[26]:

  • Να υπογραμμίζονται οι βασικές λέξεις ή φράσεις του περιεχομένου, όχι ολόκληρες προτάσεις.
  • Να γίνεται σύνοψη των βασικών σημείων στο περιθώριο της σελίδας.
  • Να σχεδιάζεται μια γραμμή στο περιθώριο δίπλα σε ένα κεντρικό σημείο και μια διπλή γραμμή δίπλα σε μια σημαντική λεπτομέρεια.
  • Να γράφονται ερωτήσεις από το κεφάλαιο και στη συνέχεια οι αντίστοιχες απαντήσεις, χρησιμοποιώντας μόνο λέξεις-κλειδιά, καταχωρήσεις, κ.λπ., που είναι απαραίτητα για να υπενθυμίσουν την όλη ιδέα.

Σημείωση: Είναι πιο εύκολο ο εκπαιδευόμενος να θυμάται ιδέες αν τις συνδυάσει με προσωπικά γεγονότα και εμπειρίες. Επίσης, κατά τη μελέτη εκπαιδευτικού περιεχομένου, η σύνδεση των νέων δεδομένων, όπως όροι και έννοιες, συνιστάται να γίνεται με πληροφορίες που ο εκπαιδευόμενος ήδη γνωρίζει )


Review (Ανασκόπηση)

Η ανασκόπηση είναι ένα ουσιαστικό μέρος της στρατηγικής. Χωρίς αναθεώρηση, οι περισσότεροι εκπαιδευόμενοι ξεχνάνε το 80% από αυτά που έχουν διαβάσει σε μόνο δύο εβδομάδες[28]. Ο στόχος της φάσης αυτής είναι να μεταβούν οι πληροφορίες από τη βραχυπρόθεσμη στη μακροπρόθεσμη μνήμη του εκπαιδευόμενου.

Βασικές οδηγίες που θα πρέπει να ακολουθούνται από τον εκπαιδευόμενο κατά την ανασκόπηση των βασικών ιδεών είναι[26]:

  • Να βρει προσωπικές εφαρμογές ανασκόπησης.
  • Να ξαναδεί τις σημειώσεις του, τις επικεφαλίδες και τους υπότιτλους του κείμενου. Με αυτό τον τρόπο δημιουργεί μια συνολική εικόνα των βασικών σημείων.
  • Να υπενθυμίζει τα κύρια σημεία σε κάθε κεφάλαιο του περιεχομένου.
  • Να επιστρέφει περιοδικά και να δοκιμάζει τη μνήμη του για να δει μόνος του τι και πόσα θυμάται.
  • Να απαντά σε σημαντικές ερωτήσεις του κειμένου.
  • Να βλέπει τις απαντήσεις των ερωτήσεων και όλα τα μέρη του κεφαλαίου για να οργανώσει τις πληροφορίες.
  • Να συνοψίζει τις πληροφορίες που αποκομίσθηκαν με τη δημιουργία ενός εννοιολογικού χάρτη που απεικονίζει τις βασικές ιδέες, είτε σχεδιάζοντας ένα διάγραμμα ροής, γράφοντας μια σύνοψη, συμμετέχοντας σε μια ομάδα συζήτησης ή γράφοντας επεξήγηση του πώς το υλικό αυτό έχει αλλάξει ή όχι τις αντιλήψεις του για το συγκεκριμένο θέμα του.
  • Η συχνή επανάληψη είναι το κλειδί για μια αποτελεσματική μελέτη περιεχομένου[23].



Πατήστε το link που ακολουθεί για να τεστάρετε τις γνώσεις σας:
https://www.superteachertools.net/jeopardyx/jeopardy-review-game-from-com.php?gamefile=http%3A%2F%2Fwww.superteachertools.com%2Fjeopardy%2Fusergames%2FJul201028%2Fjeopardy1279216545.txt#.VNaNYvmsVzZ

Εμπλεκόμενοι Ρόλοι

Εκπαιδευτικός και Εκπαιδευόμενος

Παράδειγμα

Ως εκπαιδευόμενοι επιδιώκουμε τη μελέτη ενός κεφαλαίου του ακαδημαϊκού βιβλίου Taylor's Fundamentals of Nursing[29]. Οι ενέργειες που πραγματοποιούμε φαίνονται στους παρακάτω πίνακες[30].

1. Διερεύνηση

Εικόνες και Γραφήματα
Εικόνα/Γράφημα
Όνομα
Περιγραφή

Κεφ. 45,

Σελ.1605

Σχήμα 45-1

Τα όργανα του αναπνευστικού συστήματος
Εικόνα Α: Επισκόπηση
Εικόνα Β: Πνευμονικές κυψελίδες και Τριχοειδή αγγεία
Εικόνα Γ: Εγκάρσια τομή πνευμόνων

Κεφ. 45,

Σελ.1607

Σχήμα 45-2

Συσκευές πνευμονικής οξυγόνωσης
Το σχήμα απεικονίζει τη δράση των πνευμόνων κατά τη διάρκεια της εισπνοής και της εκπνοής.

Κεφ. 45,

Σελ.1607

Σχήμα 45-3    

Ανταλλαγή αερίων σε πνευμονικές κυψελίδες
Το σχήμα δείχνει πως τα αέρια (Ο3 & CO2) μετακινούνται από περιοχές υψηλής πίεσης σε περιοχές χαμηλής πίεσης


Έντονα και πλάγια γράμματα
Βλεφαρίδες Μικροσκοπικά τριχίδια τα οποία προστατεύουν το αναπνευστικό σύστημα από μικρόβια και βλέννες.
Πνευμονικές κυψελίδες Συμπλέγματα του τερματικού βρόγχου. Η τοποθεσία της ανταλλαγής αερίων.
Επιφανειοδραστική ουσία Ουσία, όπως φωσφολιπίδια, που μειώνει την επιφανειακή αλλοίωση μεταξύ μεμβρανών, εμποδίζοντας την κατάρρευση τους.

 

Κεντρικές έννοιες
Ανατομία της αναπνοής / κατανόηση του αναπνευστικού συστήματος:


A. Δομές
B. Φυσιολογία του αναπνευστικού συστήματος

  1. Συσκευές πνευμονικής οξυγόνωσης
  2. Αναπνοή
  3. Εκπνοή


2. Ερωτήσεις: Πραγματοποιούμε στον εαυτό μας ερωτήσεις όπως:

Με τι ασχολείται το κεφάλαιο; Αυτή η ενότητα του κειμένου παρέχει μια σύντομη επισκόπηση της ανατομίας και της φυσιολογίας του αναπνευστικού συστήματος.
Πώς είναι οργανωμένο το υλικό; Αυτή η ενότητα είναι χωρισμένη σε δυο κομμάτια, στο πρώτο εξηγείται η ανατομία του αναπνευστικού συστήματος και στη συνέχεια, η φυσιολογία του.
Τι ξέρω από πριν; Έχει ήδη διδαχτεί το θέμα του αναπνευστικού συστήματος. Το υλικό αυτό είναι μια καλή ανανέωση για να εφαρμόσουμε την ακαδημαϊκή γνώση στην πράξη.
Ποιο είναι το πρόγραμμα διαβάσματος; Θα διαβάσουμε το υλικό και θα κρατήσουμε σημειώσεις στην πορεία
Ποια είναι τα πιο σημαντικά σημεία του κεφαλαίου; Είναι σημαντικό να εντοπιστούν λέξεις-κλειδιά και να επικεντρωθούμε στα διαδοχικά στάδια που περνάει ο αέρας


3. Ανάγνωση, Περίληψη, Καταγραφή: H διαδικασία επαναλαμβάνεται έως ότου είμαστε ικανοποιημένοι από τις επιδόσεις μας.

Τι είναι η πνευμονική οξυγόνωση;
Είναι η κυκλοφορία του αέρα προς και από τους πνεύμονες.
Τι είναι η αναπνοή; Αφορά την ανανέωση του κυψελιδικού αέρα με ατμοσφαιρικό, μέσω των αναπνευστικών κινήσεων.
Τι είναι η αιμάτωση; Είναι η διαδικασία με την οποία περνά οξυγόνο στα όργανα μέσω του αίματος
Ποια τρία στοιχεία επιτρέπουν την ανταλλαγή αέρα στο ανθρώπινο σώμα; Συσκευές πνευμονικού αερισμού, αναπνοή και εκπνοή που επιτρέπουν την πρόσληψη του οξυγόνου και την απελευθέρωση του διοξειδίου του άνθρακα
Τι είναι οι δύο φάσεις της πνευμονικής οξυγόνωσης; Είναι οι φάσεις της αναπνοής και της εκπνοής
Κατά τη διάρκεια της αναπνοής, με ποιο τρόπο γίνεται η ανταλλαγή αερίων; Στην ανταλλαγή αερίων συμβάλλει η διάχυση (η κίνηση αερίων από περιοχές υψηλής συγκέντρωσης σε άλλες χαμηλότερης). 


4. Ανασκόπηση

Το αναπνευστικό σύστημα εκτελεί τη λειτουργία μέσω πνευμονικής οξυγόνωσης, την αναπνοή και την εκπνοή. Μια φυσιολογική λειτουργία εξαρτάται από τρεις παράγοντες:

  1. Την ακεραιότητα του συστήματος ώστε να μεταφέρει αέρα προς και από τους πνεύμονες.
  2. Ένα ορθό σε λειτουργία κυψελιδικό σύστημα στους πνεύμονες για την οξυγόνωση του αίματος και την αποβολή του διοξειδίου του άνθρακα.
  3. Ένα ορθό σε λειτουργία καρδιαγγειακό και αιματολογικό σύστημα που μεταφέρει θρεπτικές ουσίες και καθαρίζει από τα απόβλητα τα κύτταρα του σώματος.


Εφαρμογές στην Τεχνολογία
Moodle

Moodlecourse.png
Η στρατηγική μελέτης SQ4R μπορεί εύκολα να ενσωματωθεί σε διάφορα διαδικτυακά εργαλεία, όπως το Moodle, ένα ανοιχτού κώδικα πρόγραμμα διαχείρισης μαθημάτων που αναπτύχθηκε αρχικά από τον Martin Dougiamas[31]. Η χρήση τέτοιου είδους προγραμμάτων μπορεί να αποτελέσει μια ελκυστική επιλογή για τους εκπαιδευτικούς, ώστε να ενδυναμώσουν τις ικανότητες μελέτης των μαθητών τους. Η άποψη αυτή ενισχύεται από τον ισχυρισμό της ομάδας Τεχνολογίας Υπολογιστών και Διδακτικής της Ανάγνωσης (Computer Technology and Reading Instruction) του NRP (National Reading Panel) ότι «η διδακτική της ανάγνωσης θα μπορούσε να αξιοποιήσει τη χρήση των κινητήριων πλευρών των υπολογιστών και του λογισμικού»[32].
Οι εκπαιδευτές χρησιμοποιώντας το Moodle μπορούν να πλαισιώσουν το περιεχόμενο έτσι ώστε να αξιοποιεί τη στρατηγική SQ4R (διερεύνηση, ερωτήσεις, ανάγνωση, περίληψη, καταγραφή, ανασκόπηση). Η στρατηγική αυτή αξιοποιεί μια δομή αντίστοιχη του πίνακα περιεχομένων ενός βιβλίου, ενθαρρύνοντας το βήμα της διερεύνησης. Οι εκπαιδευόμενοι είναι αρκετά εξοικειωμένοι με τη δομή αυτή, οπότε μπορούν να πλοηγηθούν στο περιεχόμενο, επιτυγχάνοντας σταδιακά βαθύτερη κατανόηση των επιμέρους εννοιών. Στην εξέλιξη του μαθήματος, ο εκπαιδευόμενος εμπλέκεται σε μια σειρά δραστηριοτήτων που απευθύνονται στα υπόλοιπα στάδια της SQ4R. Κάθε ιστοσελίδα που συναντά στο Moodle αφορά σε μία μόνο έννοια που δομείται με βάση τις ακόλουθες πέντε δραστηριότητες[33]:
  1. Ο εκπαιδευόμενος απαντά μια συγκεκριμένη ερώτηση συμπληρώνοντας το κατάλληλο πεδίο μιας φόρμας (στάδια Ερωτήσεις, Καταγραφή της SQ4R). Η απάντησή του καταγράφεται στην ιστοσελίδα, ώστε αφού μελετήσει και κατανοήσει το κείμενο να μπορεί να αντιπαραβάλλει τις απαντήσεις. Με τον τρόπο αυτό ο εκπαιδευόμενος έχει την ευκαιρία να ελέγχει την κατανόησή του και αναπτύσσει μεταγνωστικές δεξιότητες.
  2. Ο εκπαιδευόμενος γράφει μια αναστοχαστική απάντηση σε ένα περιοδικό (journal) που μπορεί να επεξεργαστεί καθόλη τη διάρκεια της χρονιάς (στάδια Καταγραφή, Ανασκόπηση).
  3. Ο εκπαιδευόμενος απαντά ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής και παίρνει άμεση ανατροφοδότηση, ενώ δημιουργείται γράφημα που πληροφορεί τον εκπαιδευτή για την εξέλιξη του εκπαιδευόμενου και της τάξης γενικά.
  4. Οι εκπαιδευόμενοι χρησιμοποιούν ένα ηλεκτρονικό πίνακα ανακοινώσεων (bulletin board), ώστε να δομήσουν μια άποψη με αφορμή ένα συγκεκριμένο ανάγνωσμα. Όλη η τάξη καλείται να συμμετέχει (στάδια Ερωτήσεις, Καταγραφή, Ανασκόπηση). Κάθε θέμα δημιουργεί νέο thread με τέτοιο τρόπο που σταδιακά σχηματίζεται ένας άτυπος νοητικός χάρτης.
  5. Οι μαθητές κατασκευάζουν συνεργατικά ένα έγγραφο με μορφή αντίστοιχη του bulletin board (στάδια Καταγραφή, Ανασκόπηση της SQ4R). Η ομαδοσυνεργατική βοηθά στην ενεργοποίηση μεταγνωστικών κινήτρων και εμπλέκει τους εκπαιδευόμενους σε μια διαδικασία με την οποία θα έρθουν σε επαφή με πληθώρα διαφορετικών απόψεων που θα οδηγήσει σε συνεχή ανάπτυξη και αναθεώρηση του παραγόμενου.

Η χρήση τεχνολογιών σε συνδυασμό με την αξιοποίηση μαθησιακών στρατηγικών στη διδασκαλία ανοίγει νέους ορίζοντες στους εκπαιδευτικούς. Συγκεκριμένα, η στρατηγική SQ4R μπορεί να ενσωματωθεί σε διάφορα προγράμματα διαχείρισης μαθημάτων, αναπτύσσοντας τις δεξιότητες του πληροφοριακού και τεχνολογικού εγγραμματισμού, που άπτονται των δεξιοτήτων του 21ου αιώνα[34].


Kurzweil 3000

Kurzweil-3000.jpg
Το εργαλείο Kurzweil 3000 δημιουργήθηκε από το Kurzweil Educational Systems με σκοπό να προάγει την ανάγνωση δια μέσου της τεχνολογίας. Συγκεκριμένα, σχεδιάστηκε για να βοηθήσει μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες, όπως δυσλεξία και διαταραχή ελλειμματικής προσοχής-υπερκινητικότητα, παρέχοντας τη δυνατότητα να διαβάζεται δυνατά το κείμενο και καθοδηγώντας τους μαθητές να κρατούν σημειώσεις[35].

Προκειμένου να ενισχύσει την προσπάθεια για τη μελέτη του κειμένου περιέχει διάφορες γραμμές εργαλείων, οι οποίες παρέχουν διάφορες δυνατότητες όπως:
Main toolbar: επιλογές σάρωσης, ανάγνωσης, διαχείρισης αρχείων.
Reading toolbar: επιλογή τρόπου ανάγνωσης (ανά πρόταση, ανά λέξη), επιλογή μεγέθους σελίδας.
Writing toolbar: μορφοποίηση κειμένου (γραμματοσειρά, μέγεθος, στυλ, στοίχιση, διάστιχο).
Study skills toolbar: εργαλεία επισήμανσης, σελιδοδείκτες, εργαλεία σχολιασμού.


Οι δυνατότητες που προσφέρει το Kurzweil 3000 σε κάθε φάση της στρατηγικής SQ4R είναι οι εξής[36]:

Διερεύνηση: Δημιουργία περιγράμματος μελέτης του υλικού ανάγνωσης με την καταγραφή των τίτλων και των υπότιτλων κάθε κεφαλαίου. Ο εκπαιδευτικός αναφέρει το στόχο της ανάγνωσης. Πριν από την ανάγνωση προτείνεται να γίνεται προβολή ολόκληρου του κειμένου (page thumbnails) ανά σελίδα με χρήση zoom (μεγέθυνσης), έτσι ώστε να γίνεται μια προεπισκόπηση όλων των σελίδων συμπεριλαμβανομένων των εικόνων και των σχεδιαγραμμάτων. Παρέχονται διάφορα χρώματα για επισήμανση του κειμένου, έτσι ώστε να έχουν διαφορετικό χρώμα οι τίτλοι, οι υπότιτλοι κ.λπ.

Ερωτήσεις: Χρήση υπόσημειώσεων (footnotes) για την προσθήκη ερωτήσεων στους τίτλους και τους υπότιτλους, προτού γίνει η ανάγνωση του κειμένου. Αρχικά, γίνεται επιλογή του πλήκτρου footnote και έπειτα εισαγωγή της ερώτησης στο παράθυρο που εμφανίζεται. Κάθε ερώτηση αποθηκεύεται με ξεχωριστό αριθμό ή όνομα και μπορεί έπειτα να προβληθεί με διπλό κλικ.

Ανάγνωση:

  • Ορισμός του ρυθμού ταχύτητας με βάση τους ρυθμούς του εκπαιδευόμενου. Επιβράδυνση της ταχύτητας για νεότερο περιεχόμενο.
  • Χρήση του “Go back” για επανάληψη των νέων πληροφοριών.
  • Επιλογή σημείων για να επαναληφθεί η ανάγνωσή τους.
  • Χρήση της επιλογής συλλαβισμού για ενίσχυση της προφοράς
  • Χρήση του πλήκτρου ορισμού για τη σημασία των καινούργιων λέξεων.
  • Επισήμανση πιθανών απαντήσεων στις ερωτήσεις

Περίληψη: Χρήση του πλήκτρου για «ανάγνωση των μέχρι τώρα επισημασμένων σημείων». Οι εκπαιδευόμενοι διαβάζουν τις ερωτήσεις που είχαν προετοιμάσει πριν την ανάγνωση και έπειτα διαβάζουν τις απαντήσεις που θεώρησαν ότι αποκρίνονται στις ερωτήσεις τους.

Καταγραφή: Εξαγωγή των επισημασμένων σημείων επιλέγοντας την καρτέλα εξαγωγής σχολιασμού και έπειτα, σημειώνοντας μόνο την εξαγωγή του χρώματος που αντιστοιχεί στις υποσημειώσεις-απαντήσεις. Επιπλέον, γίνεται χρήση των επισημασμένων σημείων για προσθήκη επιπλέον σημειώσεων ή απάντηση ερωτήσεων.

Ανασκόπηση: Αναθεώρηση του περιεχομένου σε τακτά χρονικά διαστήματα. Το εργαλείο παρέχει τη δυνατότητα προβολής μόνο των επισημασμένων σημείων αντί ολόκληρου του κειμένου, το οποίο μπορεί να αποθηκευτεί ως text αρχείο αντί ως αρχείο του kurzweil (.KESI).

Πλεονεκτήματα - Μειονεκτήματα

Πλεονεκτήματα:[15]

  • Ικανότητα διάκρισης μεταξύ κύριων ιδεών και λεπτομερειών
  • Στοχευμένη ενεργή μελέτη
  • Καλύτερη δυνατή αξιοποίηση μνήμης
  • Αυτο-εξάσκηση στην απάντηση ερωτήσεων
  • Περιορισμός άγχους εξετάσεων
  • Βελτίωση ικανότητας συγκέντρωσης
  • Καλύτερη κατανόηση του υλικού
  • Ενίσχυση οργανωτικότητας και αποτελεσματικότητας της μελέτης[17].
  • Ενίσχυση κριτικής σκέψης
  • Απόκτηση μεταγνωστικών δεξιοτήτων[37]

Μειονεκτήματα

  • Δυσκολία εφαρμογής της σε καθημερινή βάση
  • Η έλλειψη εξοικείωσης την καθιστά χρονοβόρα

Αξιολόγηση

Παραλλαγές στρατηγικής

Η SQ4R είναι παραλλαγή της SQ3R και περιέχει μια σημαντική προσθήκη: την σκέψη – ανάκλαση. Πώς το υλικό που διαβάσατε σχετίζεται με αυτά που έχετε μελετήσει παλαιότερα στο μάθημα; Πώς το υλικό σας σχετίζεται με άλλες γνώσεις που αποκτήθηκαν στο παρελθόν; Πώς μπορείτε να χρησιμοποιήσετε και να εφαρμόσετε τις πληροφορίες αυτές; Τι άλλο χρειάζεται να γνωρίζετε σχετικά με το εκάστοτε θέμα;[38]



Βιβλιογραφία






Αναφορές

  1. http://www.mgccc.edu/qep/resource/files/SQ4R.pdf
  2. Ablonsky, K., &Rodgers, K. (2006). SQ4R.ppt. Retrieved November 30, 2011, from Thomas Nelson Community College: community.tncc.edu/faculty/dollieslager/SQ4R.ppt
  3. StamfordOnline. (n.d.). StamfordOnline: Teaching Strategies. Retrieved November 29, 2011, from Stamford Online Education Beyond Borders
  4. Forsyth, P. D., Forsyth, G. A. (1993). Study guide to accompany Understanding Children (2nd ed.). Mountain View, CA: Mayfield.
  5. 5,0 5,1 Wickham, S. (2011). Study Strategies: SQ4R.ppt. Ανάκτηση December 4, 2011, από Des Moines Area Community College (DMACC): https://mysite.dmacc.edu/personal/smwickham/instructor/sdv115/default.aspx
  6. University of The Fraser Valley. (2010). SQ4R: A Classic Method for Studying Texts. Retrieved December 2011
  7. 7,0 7,1 Academic Success Center - The George Washington University. (2005). Study Efficiently. Retrieved December 3, 2011, from GWired Student Network
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 University of Guelph. (2011). Handouts - SQ4R A Classic Method for Studying Texts. Retrieved November 28, 2011, from University of Guelph Library: http://www.lib.uoguelph.ca/assistance/learning_services/handouts/SQ4R.cfm
  9. Kimmel, K. (n.d.). SQ4R. Retrieved from Gallaudet University
  10. 10,0 10,1 Cape Fear Academy. (n.d.). How to Really Read a Textbook. Retrieved November 28, 2011, from Cape Fear Academy: http://www.capefearacademy.org/documents/howtext1.doc
  11. 11,0 11,1 11,2 Idaho State University - Student Success Center. (n.d.). College Learning Strategies Handouts: Studying Efficiently (SQ4R). Retrieved November 29, 2011, from Idaho State University: http://www.isu.edu/success/strategies/handouts/docs/reading/Studying%20Efficiently%20(SQ4R).pdf
  12. University of Cincinnati Learning Assistance Center. (2011). SQ4R Getting the most from your textbooks. Retrieved November 28, 2011, from University of Cincinnati: http://www.uc.edu/content/dam/uc/aess/docs/LAC%20Resources/SQ4R_2011.pdf
  13. Seattle Central Community College Student Academic Assistance. (2009). SQ4R Read Faster and Remember More. Ανάκτηση November 29, 2011, από Seattle Central Community College
  14. Morrin, C. (n.d.). SQ4R. Retrieved November 29, 2011, from Cuyamaca College: http://www.cuyamaca.edu/cindymorrin/Online/Ch3/SQ4R.doc
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 Poulos, C. (2011). SQ4R: Breaking down the unmanageable. Retrieved December 2, 2011, from Mississippi Gulf Coast Community College: http://www.mgccc.edu/qep/resource/files/SQ4R.pdf
  16. Center on Disability Studies - University of Hawaii at Manoa. (2008). Embed Literacy and Language Across Curriculum: Survey, Question, Read, Review, Recite, Reflect (SQ4R). Retrieved December 1, 2011, from Center on Disability Studies - University of Hawaii at Manoa: http://www.cds.hawaii.edu/heupena/downloads/strategies/literacy/pdf/SQ4R_Worksheet.pdf
  17. 17,0 17,1 Ablonsky, K., Rodgers, K. (2006). SQ4R.ppt. Retrieved November 30, 2011, from Thomas Nelson Community College: community.tncc.edu/faculty/dollieslager/SQ4R.ppt
  18. Huffman, K., Hosey, R. (2000). Study and Review Guide to Accompany Psychology in Action 5th Edition. Retrieved November 28, 2011, from http://www.coachburke.com/Psych-Study-Review-Guide.pdf
  19. Bloom, B. S. (ed.) (1956). Taxonomy of Educational Objectives, the classification of educational goals Handbook I: Cognitive Domain, New York: McKay
  20. Bloom, B. S. (1984). Bloom's Taxonomy. (Pearson Education) Retrieved November 30, 2011, from University of Victoria Counselling Services: http://www.coun.uvic.ca/learning/exams/blooms-taxonomy.html
  21. Sawyer, P. (n.d.). Sq4 R Method Example. Retrieved December 5, 2011, from Slideshare: http://www.slideshare.net/ProfSawyer/sq4-r-method-example
  22. Lietz, I. (1987). SQ4R a Solid Textbook Study System. Retrieved December 4, 2011, from Lansing Community College: http://www.lcc.edu/tutorial/study_skills/sq4r.aspx
  23. 23,0 23,1 23,2 Parkersburg West Virginia University. (2011). SQ4R Reading Method. Retrieved December 4, 2011, from http://www.wvup.edu/academics/learning_center/sq4r_reading_method.htm
  24. Gisler, P.; Eberts M. (2011). SQ4R – A Study and Reading Strategy. Retrieved December 3, 2011, from Dear Teacher http://www.dearteacher.com/sq4r
  25. 25,0 25,1 University of California. (2011). Sixth College Academic Advising SQ4R Method of Study. Retrieved December 4, 2011, from Sixth College: http://sixth.ucsd.edu/_files/_home/advising/SQ4R.pdf
  26. 26,0 26,1 26,2 Illinois Community Colleges Online. (2011). Studyskills. Retrieved December 4, 2011, from online assessment system for internet students: http://www.ilcco.net/oasis/OR/studyskills.htm
  27. Moxie Mart. (2011). How to Use SQ4R System. Retrieved December 2011, from http://www.moxiemart.com/images/READING_IS_A_PROCESS.pdf
  28. East Central College. (2011). How to Get the Most Out of your Textbook. Retrieved November 2011, from http://www.eastcentral.edu/common/assets/SQ4Rgetsthemostoutofyourtextbook.pdf
  29. Taylor, C. (2010). Fundamentals of Nursing - The Art and Science of Nursing Care, 7E, North American Edition.
  30. Silvestri, L. A., (2005). Saunders Strategies for Success for the NCLEX-RN Examination.Philadelphia, PA: Elsevier Saunders.
  31. Dougiamas, M. (1999, June). Reading and Writing for Internet Teaching. Retrieved December 11, 2011, from http://dougiamas.com/writing/readwrite.html
  32. National Reading Panel. (2002). Computer technology and reading instruction. In Teaching childrenfckLRto read: Reports of the subgroups (pp. 6.1-6.14). Washington, DC: U.S. Department offckLRHealth and Human Services. Available at http://www.nationalreadingpanel.org/Publications/subgroups.htm
  33. Thrift, B. (2003). Using an Internet Tool to Foster Reading/Writing Connections. SEIR*TEC NewsWire , 6 (1), pp. 23-25, Retrieved November 30, 2011, from http://www.seirtec.org/publications/NewsWire/Vol6.1.pdf
  34. Partnership for 21st Century Skills. (2011). Information Literacy: Framework for 21st Century Learning. Retrieved December 11, 2011, from http://www.p21.org
  35. Indiana University. (2011). Kurzweil 3000. Retrieved December 8, 2011, from University Information Technology Services, Adaptive Technology and Accessibility centers IUB IUPUI: http://www.indiana.edu/~iuadapts/technology/software/k3000/kurzweil_faq.html
  36. Bridges. (2007). Implementing the SQ4R Strategy Using Kurzweil 3000. Retrieved December 4, 2011, from www.bridges-canada.com
  37. StamfordOnline. (n.d.). StamfordOnline: Teaching Strategies. Retrieved November 29, 2011, from Stamford Online Education Beyond Borders
  38. http://www.montgomerycollege.edu/~cshaw/myDocuments/courses/RD103/In%20Class%20PPT%20Slides/SQ3R%20%26%20SQ4R.pdf

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι